Sapma neden «normal» kabul edilmemeli?
«Trendyol'da 5, bizde 7 görünüyor, fark etmez» düşüncesi oversell'in habercisidir. Küçük sapmalar birikir; kampanya günü 50 SKU'da 2'şer adet fark, 100 adetlik hayali stok demektir.
Sapma raporu, SSOT (Single Source of Truth) ile kanal paneli arasındaki farkı SKU × kanal matrisinde gösterir. Günlük rutin haline getirildiğinde sorunlar büyümeden yakalanır.
Etkili sapma raporu alanları
Her satırda: SKU/barkod, SSOT kullanılabilir stok, kanal görünen stok, mutlak fark, yüzde fark, son sync zamanı, son sipariş zamanı. Filtre: fark > 0, fark > eşik, son 24 saatte sync olmamış.
Isı haritası görünümü: yeşil (fark 0), sarı (1-2 adet), kırmızı (3+ veya %10+). Operasyon ekibi sabah ilk iş bu ekranı kontrol eder.
- SSOT stok = fiziksel − rezervasyon − güvenlik stoğu
- Kanal stok = son başarılı push veya pull değeri
- Zaman damgası: push gönderim vs kanal onay farkı
- Batch ID: hangi push'un yansımadığını izleme
Kök neden sınıflandırması
Her sapma bir kategoriye atanmalıdır: (1) sync gecikmesi/hatası, (2) manuel panel müdahalesi, (3) eşleştirme hatası, (4) sayım düzeltmesi yansımamış, (5) bilinmeyen — araştırma gerekli.
Kategori dağılımı aylık raporlanır. «Manuel panel müdahalesi» %20'yi aşıyorsa iç prosedür ihlali vardır. «Sync hatası» yüksekse API veya rate limit sorunu araştırılır.
Reconciliation adımları
Sapma tespit edildiğinde: (1) ilgili SKU'da yeni sipariş/rezervasyon var mı kontrol et, (2) son push batch sonucunu incele, (3) kanal panelinde manuel değişiklik logu var mı bak, (4) gerekirse zorunlu push gönder, (5) 15 dakika sonra tekrar karşılaştır.
Otomatik reconciliation: fark eşiği aşıldığında delta push tetikle. Manuel müdahale sadece kök neden «bilinmeyen» olduğunda. Her otomatik düzeltme audit log'a yazılır.
Alarm ve eskalasyon kuralları
Eşik önerileri: tek SKU fark ≥ 5 adet → anlık alarm; toplam farklı SKU > 20 → saatlik özet; 24 saat sync yok → kritik alarm. Alarmlar Slack/e-posta ile operasyon ekibine gider.
Haftalık trend: sapma oranı düşüyor mu? Artış, yeni kanal entegrasyonu veya kampanya sonrası normal olabilir; 2 haftadan uzun süren artış mimari sorun işaretidir.
Sık sorulan sorular
Sapma raporu ne sıklıkla çalıştırılmalı?
Aktif satış döneminde günde 2-3 kez (sabah, öğle, akşam). Düşük sezonda günlük 1 yeterlidir. Kampanya günlerinde saatlik otomatik kontrol önerilir.
Hangi kanal daha çok sapma üretir?
API rate limit'i agresif olan, batch onay süresi uzun olan veya webhook desteği zayıf kanallar daha fazla sapma üretir. Kanal bazlı sapma skoru ile karşılaştırın.
Sapma sıfır olmak zorunda mı?
Sync gecikmesi nedeniyle kısa süreli ±1 fark kabul edilebilir. Kalıcı veya büyüyen sapma kabul edilmemelidir. Hedef: %99 SKU'da fark = 0.
Pillar rehber
Birden fazla kanalda satış yapan ekiplerin en büyük riski oversell'dir. Merkezi stok + doğru eşleştirme + anlık push üçlüsü bu riski minimize eder.
Stok senkronizasyonu: oversell'i önlemek
