Rezervasyon olmadan stok yönetimi kırılır
Sipariş alındıktan sonra stok düşümünü kargoya kadar ertelemek, aynı ürün için eşzamanlı siparişlerde çifte satışa yol açar. Rezervasyon, fiziksel stoku henüz raftan almadan «ayırma» işlemidir.
Merkezi envanter modelinde rezervasyon tek otoritedir. Kanal panelindeki stok düşümü gecikse bile merkez doğru rezerve tuttuğu sürece oversell engellenir.
Hard vs soft rezervasyon
Soft rezervasyon: sepete ekleme veya ödeme öncesi geçici kilitleme. Süre dolunca otomatik serbest bırakılır (ör. 15 dakika). Stok baskısı düşük kategorilerde uygundur.
Hard rezervasyon: ödeme onayı veya sipariş oluşumu anında kalıcı kilitleme. Kargoya çıkana veya iptal edilene kadar düşülmez. Pazaryeri satıcıları için hard rezervasyon varsayılan olmalıdır.
Rezervasyon yaşam döngüsü
Tipik akış: Sipariş Oluştu → Hard Rezervasyon → Pick/Pack → Çıkış Hareketi (rezervasyon tüketimi) → Kargoya Verildi. İptal: Rezervasyon Serbest → Kullanılabilir Stok Artışı → Kanal Push.
Kısmi sevkiyat: 5 adetlik siparişin 3'ü kargolandığında 3 adet rezervasyon tüketilir, 2 adet ya bekler ya iptal edilir. Satır bazlı rezervasyon takibi bu senaryoyu yönetir.
- Rezervasyon ID = sipariş satırı referansı
- Ödeme başarısız → otomatik serbest bırakma (TTL)
- İade kabul → yeni rezervasyon değil, quarantine stoğu
- B2B ön sipariş → vadeli hard rezervasyon + kapora kuralı
Teknik uygulama notları
Rezervasyon işlemi atomik olmalıdır: stok kontrolü ve kilitleme tek transaction'da. Race condition, «iki sipariş aynı son adeti» alır. Veritabanı düzeyinde optimistic veya pessimistic locking kullanın.
Webhook ile gelen sipariş olayları idempotent işlenmelidir. Aynı sipariş webhook'u iki kez gelirse çift rezervasyon oluşmamalı; sipariş ID deduplication şarttır.
Rezervasyon görünürlüğü
Dashboard'da üç rakam net ayrılmalı: fiziksel stok, rezerve stok, kullanılabilir stok. Operasyon ekibi «neden satışa kapalı» sorusunu bu ekrandan cevaplamalıdır.
Hayalet rezervasyon raporu: 48 saatten eski, kargolanmamış rezervasyonları listeler. SLA ihlali veya sistem hatası işaretidir.
Sık sorulan sorular
Ödeme bekleyen siparişlerde stok tutulmalı mı?
Pazaryerlerinde ödeme genelde anında onaylanır; hard rezervasyon uygundur. Kendi sitenizde havale/EFT için 24-48 saat soft rezervasyon + TTL tanımlayın.
Rezervasyon kanal paneline yansır mı?
Dolaylı yansır. Merkez kullanılabilir stok azalır, push ile kanal güncellenir. Bazı platformlar doğrudan rezervasyon API'si sunmaz.
Stok yetersizse sipariş ne olur?
Sipariş kabul edilmeden önce kontrol idealdir. Sonradan yetersizlik tespitinde kısmi sevkiyat veya iptal prosedürü devreye girer; oversell runbook'u uygulanır.
Çok kanallı rezervasyon çakışması nasıl önlenir?
Tüm kanallardan gelen siparişler tek rezervasyon kuyruğuna girer. FIFO veya kanal önceliği kuralı tanımlanır; merkez otorite olduğu sürece çakışma olmaz.
Pillar rehber
Birden fazla kanalda satış yapan ekiplerin en büyük riski oversell'dir. Merkezi stok + doğru eşleştirme + anlık push üçlüsü bu riski minimize eder.
Stok senkronizasyonu: oversell'i önlemek
