ROI formülünün bileşenleri
ROI = (Kazanç − Yatırım) / Yatırım. Kazanç: işgücü tasarrufu + hata maliyeti azalması + gecikme/ceza azalması + ölçeklenme (yeni kanal ek maliyeti olmadan). Yatırım: lisans, entegrasyon, eğitim, geçiş süresi kaybı.
Yalnızca «kaç saat tasarruf» hesabı eksiktir. Yanlış stok push'unun oversell maliyeti otomasyonla düşer; bu kalem ROI'yi sıklıkla ikiye katlar.
İşgücü tasarrufu hesabı
Günlük manuel işlem dakikası × iş günü × saat maliyeti × yıl. Örnek: stok güncelleme günde 90 dk, 3 kanal, yıllık ~400 saat. Saat maliyeti tam yüklenmiş (maaş + yan hak + overhead) olmalıdır.
Tasarrufun %100 gerçekleşmeyeceğini varsayın; %70 gerçekleşme katsayısı konservatif modeldir.
Hata ve gecikme maliyeti
Oversell sipariş başına iptal + müşteri kaybı + puan düşüşü. SLA cezası kanal sözleşmesinden okunur. İade yanlış ürün gönderiminde 2× kargo.
Geçmiş 6 ay ihlal ve hata faturasını toplayın; otomasyon sonrası %50 azalma hedefi makul varsayımdır.
- Manuel fiyat hatası → zarar satış
- Sync kesintisi → görünmez stok
- Çift veri girişi → tutarsızlık
Geri ödeme süresi örneği
Yıllık kazanç 480.000 TL, ilk yıl yatırım 320.000 TL (platform + entegrasyon + 2 ay verimlilik düşüşü). Net ilk yıl 160.000 TL; payback ~8 ay (yatırım / aylık net kazanç).
Sensitivite analizi: kazanç %30 düşük, yatırım %20 yüksek senaryoda payback 14 ay. Hâlâ kabul edilebilir eşik genelde 18 aydır.
Yatırım kararı ve önceliklendirme
Önce yüksek hacim + yüksek hata alanı otomatikleştirin: stok sync, sipariş hub, fiyat kuralı. Düşük hacim manuel süreçler sonra.
Pilot kanalda 30 gün ölçüm yapmadan tam rollout yapmayın. ROI modelini pilot gerçek veriyle güncelleyin.
Sık sorulan sorular
ROI hesabında hangi süre kullanılmalı?
3 yıllık TCO karşılaştırması yaygındır; hızlı teknoloji değişiminde 2 yıl daha gerçekçi olabilir.
Gizli maliyetler nelerdir?
Eğitim, süreç yeniden tasarımı, eski sistem bakımı (paralel dönem) ve veri temizliği sık atlanan kalemlerdir.
Otomasyon işten çıkarmaya mı yol açar?
Çoğu ekipte aynı kadro daha fazla kanal ve hacim yönetir; büyüme olmadan işten çıkarma zorunlu değildir.
Ne zaman otomasyon yatırımı ertelenmeli?
Veri kalitesi çok düşükse önce SSOT ve temizlik; aksi halde otomasyon hataları hızlandırır. «Çöp girer çöp çıkar» geçerlidir.
Pillar rehber
Yüksek ciro düşük marjla sonuçlanabilir. Komisyon, kargo, iade ve kampanya maliyetlerini SKU seviyesinde görmek stratejik kararları mümkün kılar.
Kârlılık analizi: ciro değil net marj
